การดำเนินงานของ สปท.
การศึกษาข้อมูลกฎระเบียบ ที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเข้า และส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ
      
  • > รายงานสรุปผลการศึกษาข้อมูลกฎระเบียบ ที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเข้า และส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ

    การศึกษาข้อมูลกฎระเบียบ ที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเข้า และส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ

    1. ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

    ประเทศไทยได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า (General Agreement on Tariffs and Trade: GATT) ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนสถานะเป็นองค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) มีการกำหนดกฎเกณฑ์ให้ประเทศภาคีถือปฏิบัติเพื่อให้การค้าดำเนินไปอย่างเสรีและเป็นธรรม โดยมีการกำหนดให้ลดภาษีศุลกากรระหว่างกัน ซึ่งทุกประเทศที่เข้าเป็นสมาชิกของ WTO จะต้องทำการปรับลดอัตราอากรขาเข้าลงมาเป็นอันดับแรก แต่เนื่องจากการเจรจาการค้าในกรอบของ WTO มีความล่าช้า ประเทศต่างๆ จึงหันมาให้ความสนใจกับการเจรจาจัดทำเขตการค้าเสรีมากขึ้น ซึ่งจะทำให้การเปิดเสรีทางการค้าเป็นไปอย่างรูปธรรมและรวดเร็วกว่า มีการลดภาษีศุลกากรระหว่างกันภายในกลุ่มให้เหลือน้อยที่สุดหรือเป็น 0% 

    การเปิดตลาดการค้าอย่างเสรี ทำให้มีการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศเข้ามาอย่างมากมาย ซึ่งเกิดการแข่งขันกันทั้งในด้านราคาและคุณภาพ แต่ก็มีสินค้าคุณภาพต่ำและเป็นอันตรายต่อผู้บริโภคเข้ามาปะปนในตลาดเป็นจำนวนมาก ทำให้ภาครัฐต้องกำหนดกฎระเบียบและมาตรการในการควบคุมคุณภาพสินค้าให้มีความปลอดภัยเพื่อเป็นการกีดกันสินค้าที่ไม่มีคุณภาพเข้ามาภายในประเทศ ซึ่ง WTO ได้มีกฎระเบียบของ GATT ที่เป็นมาตรการกีดกันที่มิใช่ภาษี (Non-Tariff Measures: NTMs) ซึ่งอนุญาตให้ประเทศสมาชิกสามารถนำมาตรการนี้มาใช้เพื่อคุ้มครองสุขภาพและความปลอดภัยของชีวิตมนุษย์ สัตว์ และสิ่งแวดล้อมในประเทศของตน แต่ต้องไม่เป็นการเลือกปฏิบัติหรือไม่มีผลต่อการกีดกันทางการค้าอย่างแอบแฝง และต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ภายใต้ความตกลง อย่างไรก็ตาม ประเทศที่พัฒนาแล้วส่วนใหญ่มักออกกฎระเบียบและมาตรการที่เข้มงวดมาบังคับใช้จนกลายเป็นการกีดกันทางการค้า และเป็นอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี (Non Tariff Barriers : NTBs) ในที่สุด

    อุปสรรคด้านการค้าระหว่างประเทศที่มิใช่ภาษี สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลักๆ ดังนี้ 

    1. มาตรการทางเทคนิค  ได้แก่ มาตรการสุขอนามัย และสุขอนามัยพืช (Sanitary and Phytosanitary Measures : SPS) มาตรการอุปสรรคทางการค้าทางด้านเทคนิค (Technical Barriers to Trade : TBT) มาตรการหรือข้อกำหนดที่เกี่ยวกับการตรวจสอบสินค้าก่อนการนำเข้า และพิธีการทางศุลกากร

    2. มาตรการที่มิใช่ทางเทคนิค ได้แก่ มาตรการควบคุมราคา มาตรการการขออนุญาตนำเข้า มาตรการห้าม/จำกัดการนำเข้าสินค้า ค่าธรรมเนียม มาตรการทางการเงินที่มีผลต่อต้นทุนการนำเข้าสินค้า มาตรการที่ส่งผลกระทบต่อการแข่งขันทางการค้า  มาตรการการลงทุนที่เกี่ยวกับการค้า ข้อจำกัดในการจัดจำหน่ายสินค้านำเข้าภายในประเทศ มาตรการอุดหนุนสินค้าภายในประเทศ ข้อกำหนดเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ มาตรการ/กฎหมาย/ข้อกำหนดเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญา กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า

    3. มาตรการด้านการส่งออก เช่น การห้าม/จำกัดการส่งออกสินค้า มาตรการขออนุญาตส่งออก การควบคุมราคาส่งออก เป็นต้น

    ทั้งนี้ มาตรการที่มิใช่ภาษีที่ประเทศต่างๆ ได้กำหนดไว้เพื่อปกป้องคุ้มครองสุขภาพของคน สัตว์หรือสิ่งแวดล้อมในประเทศของตนนั้น ได้กลายเป็นอุปสรรคทางการค้า ส่งผลให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากการจัดทำความตกลงการค้าเสรีที่ได้ดำเนินการไปแล้วอย่างแท้จริง ดังนั้น ในการเจรจาเปิดการค้าเสรีกับประเทศต่างๆ จำเป็นต้องมีการพิจารณาถึงมาตรการ กฎระเบียบต่างๆ ของแต่ละประเทศ ที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าไปพร้อมกันด้วยเพื่อประโยชน์ในการเจรจาต่อรอง อาทิเช่น พิธีการนำเข้า - ส่งออก กฎระเบียบทางเทคนิค และมาตรฐานของสินค้า/ผลิตภัณฑ์ เป็นต้น

    ที่ผ่านมา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กระทรวงสาธารณสุข ในฐานะที่เป็นผู้กำกับดูแลความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์สุขภาพที่จำหน่ายในประเทศไทย ตามข้อกำหนดของกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ ได้ทำหน้าที่เป็นผู้แทนประเทศไทยในการเจรจาและ/หรือประชุมระหว่างประเทศ ด้านการจัดทำเขตการค้าเสรีทั้งในระดับทวิภาคีและพหุภาคี รวมถึงข้อตกลงตามความร่วมมือต่างๆ ที่เกี่ยวกับบทบาทและภารกิจ ได้แก่ ความตกลงของอาเซียนด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช ความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า กฎระเบียบทางเทคนิค มาตรฐานของผลิตภัณฑ์สุขภาพ และด้าน Intellectual Property Rights รวมถึงเตรียมการรองรับหากข้อตกลงไม่สอดคล้องกับกฎหมายภายในประเทศ ดังนั้น เพื่อให้ อย. สามารถปฏิบัติงานด้านการเจรจา และ/หรือประชุมระหว่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งสามารถอำนวยความสะดวกให้ผู้ประกอบการมีความคล่องตัวในการดำเนินธุรกิจระหว่างประเทศมากขึ้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องรับทราบข้อมูลกฎระเบียบทั้งในส่วนของประเทศไทยเองและประเทศคู่เจรจาที่เป็นปัญหาอุปสรรคต่อการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพของผู้ประกอบการ     

    ด้วยเหตุนี้ อย. จึงได้ดำเนินการจัดทำการสำรวจข้อมูลกฎระเบียบข้อบังคับที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพของผู้ประกอบการ เพื่อสำรวจว่ามีกฎระเบียบข้อบังคับใดบ้างที่เป็นปัญหาอุปสรรคต่อการดำเนินการธุรกิจระหว่างประเทศ สำหรับใช้เป็นข้อมูลในการจัดทำแนวทางการเจรจาต่อรองความตกลงการค้าเสรี เพื่อลดมาตรการกีดกันต่างๆ ของประเทศคู่เจรจา รวมทั้งใช้เป็นข้อมูลในการปรับปรุงและพัฒนากฎระเบียบข้อบังคับของไทยให้มีทันสมัยและเป็นสากลมากยิ่งขึ้นต่อไป

     

    2.  วัตถุประสงค์

    2.1 เพื่อสำรวจข้อมูลด้านกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพของผู้ประกอบการ

    2.2 เพื่อนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้เป็นข้อมูลในการเจรจา/ประชุมระหว่างประเทศ รวมถึงเป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนากฎระเบียบของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาให้สอดคล้องกับสากลต่อไป

    2.3 เพื่อให้ข้อเสนอแนะต่อผู้บริหารในการพัฒนากลไกเพื่อลดอุปสรรค และส่งเสริมความสะดวกทางการค้าไปพร้อมกับการคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างเหมาะสม 

    3. ขอบเขตการศึกษา

    3.1 ศึกษารวบรวมข้อมูลกฎระเบียบที่เกี่ยวกับการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ (อาหารและยา) ของประเทศไทยและประเทศคู่เจรจา ได้แก่ ประเทศสมาชิกอาเซียน จีน ญี่ปุ่น เกาหลี สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ รวมถึงมาตรฐานอาเซียนที่เกี่ยวกับการนำเข้า/ส่งออกอาหารและยา ตลอดจนมาตรฐานระหว่างประเทศ อาทิ Codex Committee on Food Import Export Inspection and Certification System : CCFICS

    3.2 สำรวจข้อมูลกฎระเบียบที่เป็นปัญหาอุปสรรคต่อการนำเข้า-ส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ (อาหารและยา) ของผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจการค้าระหว่างประเทศของไทย

     

    4. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

    4.1 ข้อมูลกฎระเบียบที่เกี่ยวกับการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สุขภาพ (อาหารและยา) ของประเทศไทยและประเทศคู่เจรจา ได้แก่ ประเทศสมาชิกอาเซียน จีน ญี่ปุ่น เกาหลี สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์

    4.2 ผลการศึกษาที่ได้สามารถนำไปใช้ประกอบการจัดทำแนวทางการเจรจาต่อรองทั้งในระดับ ทวิภาคีและพหุภาคี และเป็นข้อมูลในการประชุมระหว่างประเทศ รวมทั้งเป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนากฎระเบียบของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับสากล

    4.3 ได้ข้อเสนอแนะเพื่อเสนอต่อผู้บริหารในการพัฒนากลไกเพื่อลดอุปสรรค และส่งเสริมความสะดวกทางการค้าไปพร้อมกับการคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างเหมาะสม